De Leonberger

Over het ontstaan van het ras doen veel verhalen de ronde, maar welke waar zijn, blijft waarschijnlijk een raadsel. Zo wordt beweerd dat prins Metternich begin zeventiende eeuw al Leonbergse waakhonden fokte. De Leonberger is vernoemd naar het middeleeuwse Duitse stadje Leonberg. Omdat honden toen vaak de naam van stad of streek droegen, kan het om andere honden zijn gegaan.

Algemeen wordt aangenomen dat de Leonberger halverwege de negentiende eeuw is gecreëerd door Heinrich Essig, wethouder, boer en aannemer uit Leonberg. Geïnspireerd door de leeuwen in het stadswapen fokte hij honden die daarop leken.

Volgens de overlevering gebruikte hij Newfoundlanders, Sint Bernards, Pyrenese berghonden en grote, bruine boerenhonden. Hij schonk honden aan de tsaar van Rusland, het Engelse hof, Napoleon de derde en graaf Bismarck, waardoor het ras snel faam kreeg. Essigs rol wordt echter sterk betwijfeld. Mogelijk kwamen zijn eerste honden uit het Zwitserse Sint Bernardklooster, waar monniken hun door hondenziekte gedecimeerde Sint Bernards met Newfoundlanders wilden versterken. Langharige honden voldeden niet aan hun eisen en werden weggegeven. Misschien zag Essig daar een verdienmodel. In zijn eerste leugen is de zichzelf baron noemende – maar niet adellijke – Heinrich Essig in ieder geval niet gestikt.

Ondanks hun bekendheid kreeg de Leonberger veel kritiek. Ze golden als bastaards en de officiële kynologie wees hen af. Kynoloog Richard Strebel noemde het ras zelfs een illusie: ‘een hond waarvan het ras niet is vast te stellen kan altijd nog een Leonberger genoemd worden’. Toch waren ze populair in hogere kringen. Begin twintigste eeuw kwam een rasstandaard. Na bijna-uitsterven in de Eerste Wereldoorlog redde een vereniging het ras vanaf 1922; na de volgende wereldoorlog werd het opnieuw hersteld. Gelukkig is de Leonberger nooit een modehond geworden. Door voldoende rasliefhebbers is de toekomst van de Leonberger gewaarborgd. 

In het verleden was de Leonberger een waakhond op boerderijen en landgoederen. Tegenwoordig is hij vooral gezinshond en huisvriend, maar waken is hij niet verleerd. Hij bewaakt zijn huis trouw, op een bedachtzame en rustige manier. Hij slaat aan als het nodig is, blijft op zijn strepen staan en grijpt zo nodig in, zonder een overdreven herrieschopper te zijn. Voor een inbreker is dat meestal genoeg reden om verder te gaan. Met goedbedoelende vreemden gaat deze reus doorgaans vriendschappelijk om. Zolang zij hem of zijn mensen niet bedreigen, zijn ze welkom. De Leonberger is vriendelijk, rustig, stabiel en gemoedelijk, met een redelijk zacht maar sterk karakter. Binnen het gezin is hij zachtmoedig, al kunnen reuen soms onafhankelijker zijn en een strakkere opvoeding nodig hebben dan teven. Ook met andere huisdieren hebben de meeste Leonbergers weinig moeite.

Hij is aanhankelijk en zachtzinnig, sluit het hele gezin in zijn grote hart en kan met iedereen overweg. Kinderen hebben weinig van hem te vrezen; in zijn land van herkomst wordt hij zelfs als ‘kindermeisje’ bestempeld. Zijn aandacht voor jonge kinderen is meestal kalm en beschouwend. Ondanks hun formaat gaan ze vaak opvallend voorzichtig met kleine mensjes om.

Opvoeding en training

Als pup hebben Leonbergers een vertederend teddyberen-uiterlijk en bewegen ze zich wat onhandig. De aaibaarheidsfactor is dan ook groot. Kleine hondjes worden snel groot, en in het geval van de Leonberger: héél groot.
De basis voor een stabiele, betrouwbare Leonberger is gelegen in een gedegen socialisatie en opvoeding. Hij heeft een berghondenachtergrond en dat zijn zonder uitzondering rassen die intensief en langdurig gesocialiseerd dienen te worden. Leer hem van jongs af dat hij met trekken aan de lijn nooit komt waar hij wezen wil. Een sleurende pube-rende Leonberger aan de lijn is geen pretje, als het je al lukt om hem tegen te houden en je er niet als een vlaggetje achteraan wappert. Een joekel van een hond die enthousiast tegen mensen opspringt, is ook al niet dat je wenst. Gelukkig is de opvoeding van de gemiddelde Leonberger niet zo moeilijk. Hij is intelligent en meer dan bereid tot samenwerking. Belangrijk bij dit ras is, dat je niet in uitputtende herhalingen van steeds dezelfde oefeningen vervalt, want daar zien ze het nut echt niet van in. Variatie en op tijd belonen maakt dat hij plezier heeft in wat je van hem vraagt.

Beweging

De Leonberger heeft behoorlijk wat beweging nodig. Graag gaat hij mee op lange wandelingen en je doet ze een plezier met een zwempartij. Hij is geen ras voor een Pietjes Precies. Eén Leonberger vraagt mensen met met een groot hart.

Het ras is uitstekend bestand tegen koud, nat en guur weer. Een stevige regenbui is dan ook geen excuus om niet met de hond op pad te gaan. Het is vrij makkelijk en Leonberger te leren los mee te lopen, het is geen wegloper en jagen staat ook niet hoog op zijn prioriteitenlijstje. Over het algemeen houdt hij zijn eigenaar uitstekend in de gaten. Het merendeel van de Leonbergers gaat met vreemde honden goed om. De gemiddelde Leonberger is geen ruziezoeker, daarvoor heeft hij te veel zelfvertrouwen. Een enkele reu wil nog wel eens de confrontatie met andere reuen opzoeken.

Gezondheid

Zoals vrijwel ieder ras van enig formaat kan ook de Leonberger te kampen krijgen met heupdysplasie. In enkele gevallen kan de Leonberger last krijgen van oogaandoeningen zoals entropion, ectropion en cataract. Verder komt osteosarcoma, hartfalen, polyneuropathie en voorste kniebandproblemen voor. Op een groot aantal van deze afwijkingen worden echter de ouderdieren verplicht getest voordat zij ingezet mogen worden voor de fokkerij. Deze verplichting geldt zowel vanuit de Raad van Beheer als de rasvereniging.
Voor het overige is de Leonberger een sterke hond, die voor een hond van zijn grootte een redelijk hoge leeftijd van 8-10 jaar kan bereiken.

• Herkomst: Duitsland
• Levensverwachting:8 tot 10 jaar
• Karakter: Intelligent, Gehoorzaam, Onbevreesd, Rustig, Loyaal, Vriendelijk
• Gewicht: Reu: 55–75 kg, Teef: 45–65 kg
• Hoogte: Reu: 72–80 cm, Teef: 65–75 cm
• Kleur:geel, rood tot roodbruin en zandkleuren voor, telkens met een zwart masker